Kratka priča jednog genija – Stiven Hoking

Galilej našeg vremena

U svetu nauke, mali je broj onih koji „stvaraju“. Tek nekoliko u svakoj oblasti. Svojim doprinosom nauci i postavljanjem novih  temelja na do sada neistraženim poljima fizike i kosmologije, Stiven Hoking se nesumnjivo može svrstati među njih.

Stiven Vilijam Hoking rođen je osmog januara 1942. godine  u engleskom gradu Oksfordu, tačno 300 godina nakon smrti čuvenog italijanskog naučnika Galileja. Međutim, kao što i sam ističe, ta vrsta koincidencije dovodi se u pitanje činjenicom da je tog dana širom sveta rođeno oko dvesta hiljada dece. Ambijent u kojem je Stiven Hoking odrastao je u velikoj meri uticao na njegovo sazrevanje, interesovanja, poglede na svet oko sebe, kao i životni put. Njegovi roditelji su u to vreme studirali na Oksfordskom Univerzitetu. Poput svojih roditelja, studije je započeo na Oksfordskom Univerzitetu, na polju fizike, a nakon tri godine, doktorske studije je nastavio na Kembridžu, u oblasti kosmologije.

Prekretnica

Suprotno onome što se očekuje kada se u obzir uzme činjenica da je studirao na prestižnim Univerzitetima, studentski život Stivena Hokinga bio je sve, samo ne monoton. Oslanjajući se na svoj briljantni intelekt uspevao je da se, pored „bavljenja“ Ajnštajnovom teorijom relativiteta, principima termodinamike, kvantnom mehanikom i modelima univerzuma, u velikoj meri posveti i veslanju i igrankama. Jednom prilikom je izjavio da je za tri godine studija imao oko 1000 časova rada i da na tu činjenicu nije ponosan, s obzirom na to da je to oko jedan čas dnevno. Međutim, jedan pad niz stepenice, gubitak svesti i privremena amnezija nastala usled pada,bili su nagoveštaj da će se njegov život promeniti iz korena. Nedugo nakon što je proslavio 21. rođendan, dijagnostifikovana mu je bolest motornog neurona (ALS sindrom). Suočen sa posledicama koje proizilaze iz njegove bolesti, kao i prognoziranog, veoma kratkog vremena koje mu je preostalo, Stiven Hoking je morao da se prilagodi potpuno novom kontekstu života. Period kroz koji je tada prolazio najbolje opisuje Hokingovo poistovećivanje sa Vagnerovim Objavljivanjem smrti (lajtmotiv iz opere Prsten Nibelunga).

„Kako se ispostavilo – nisam umro.“

Život Stivena Hokinga je, kako je vreme prolazilo, ponovo je krenuo uzlaznom putanjom. Bolest, koja je u početku napredovala velikom brzinom, ušla je u fazu stagnacije. U svojim istraživanjima ostvarivao je značajan progres. Zasluge za, po mnogima, neočekivani napredak u svom životu pripisuje svojoj prvoj ženi Džejn Vajld. Kako i danas naglašava, u njoj je pronašao smisao života, pokretačku snagu i motivaciju.

Poreklo i sudbina univerzuma

Stiven Hoking se bavio velikim pitanjima. Jedno od takvih jeste pitanje iz ranih šezdesetih: „Da li je univerzum imao početak ili ne?U to vreme, u zavisnosti od odgovora na ovo pitanje, postojale su dve sukobljene teorije. Prva je nagoveštavala da je univerzum oduvek postojao i da će tako ostati zauvek. Druga, tada kontroverzna, jeste teorija Velikog praska, čiji je zastupnik bio i Stiven Hoking. Ključ je bio u teoriji crnih rupa odnosno u proučavanju njihovog nastanka. Naime, kada dođe do kolapsa jedne zvezde i njene eksplozije, sila gravitacije je toliko jaka da dovodi do njenog sopstvenog urušavanja u tačku u kojoj su gustina, masa, pritisak, temperatura, kao i zakrivljenost prostor – vremena beskonačni. Ova tačka se naziva singularitet (srce crne rupe). Hoking je, služeći se ovim istraživanjima, pokazao da je i sam postanak svemira morao početi iz singulariteta. S obzirom na to da Teorija velikog praska ukazuje na spontano stvaranje univerzuma, tvrdnje ove teorije dovodile su u pitanje i samu religiju.

Hokingova radijacija

Najveće dostignuće Stivena Hokinga vezano je za teoriju crnih rupa. Za razliku od dotadašnjih teorija, Hokingova se bazirala na činjenici da crne rupe emituju čestice (nalik onim koje telo ispušta kada gubi toplotu) i da, kao posledica toga, i crne rupe moraju u jednom trenutku nestati. Zračenje koje dolazi iz crne rupe nazvano je Hokingova radijacija. Veličina ovog otkrića ogleda se u činjenici da je Hokingu za rukom pošlo ono što nije nikom pre njega: objedinio je Opštu teoriju relativiteta, Kvantnu teoriju i termodinamiku. Ovim dostignućem, ime Stivena Hokinga se može izgovarati zajedno sa imenima Njutna, Ajnštajna, Maksvela i drugih.

Pouka

Priča Stivena Hokinga mnogima može poslužiti kao putokaz. Pored svoje vanvremenske genijalnosti, može predstavljati i simbol ljudske istrajnosti, upornosti i volje za životom. Neprestana bitka za otkrivanje novih i prenošenje postojećih saznanja, koju, uprskos svim ograničenjima, vodi do poslednjeg pokretnog mišića, čini ga vanserijskim među vanserijskima.

Marko Kovačević

„Hello. My name is Stephen Hawking – physicist, cosmologist and something of a dreamer. Although I cannot move and I have to speak through a computer, in my mind, I am free.“ – Stephen Hawking

Ocenite tekst: